pompaakademisi

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Reklam
Anasayfa 1. Temel Kavramlar 1.8. Pompa Eğrilerini Tanımak

1.8. Pompa Eğrilerini Tanımak

e-Posta

Şekil 1’de örnek bir pompa eğrisi görülmektedir. Üstteki eğrilerde Basma Yüksekliği (Hm), Pompa Verimi (%) ve Sistem Verimi eğrileri yer almaktadır. Alttaki eğrilerde ise P1 (kW) ve P2 (kW) eğrileri yer almaktadır. Bu eğrilerin her biri debiye göredir. Şimdi bu eğrileri tek tek açıklayalım.

 

Şekil 1. Örnek pompa eğrileri

 

Hm-Q eğrisi, pompanın debiye bağlı basma yüksekliğini belirten eğridir. Debinin sıfır olduğu nokta kapalı vana yüksekliği olarak adlandırılır. Bu noktada, hiç akış olmazken pompanın akışkanı yükseltebildiği yükseklik tanımlanır. Hm-Q eğrisi ISO 9906 standartlarına göre sıcaklığında su kullanılarak yapılan deneylerle çizilir. Şekil 1’de yer alan Hm-Q eğrisinde örnek bir nokta ele alırsak debinin 60 m3/h olduğu noktada basma yüksekliği 27 m’dir. Bunun anlamı basınç, hız yüksekliği ve kot farkları toplamının 27 mSS olduğu bir noktaya pompanın 60 m3/h sıcaklığında su aktarabileceğidir. Yoğunluğu başka olan bir akışkanla çalışılacaksa gerekli dönüşümler yapılmalıdır. Ayrıca viskoz akışkanlar pompa eğrilerini daha da fazla etkilerler. Bu iki konu ile ilgili açıklamalar ve örnekler sonraki yazılarda verilecektir.

 

Pompa ve Sistem Verimi eğrileri pompa ve elektrik motorunun verimlerini tanımlar. Pompa verimi eğrisi pompanın debiye bağlı verimini tanımlar ve her debi için değişik değerler alır. Eğriye dikkat edilirse, eğrinin bir noktada en büyük değerine ulaştığı görülecektir. Pompalar optimum bir debide çalışmak üzere dizayn edilirler ve bu noktada pompa verimi en büyük değerine ulaşır. Bu noktaya En Verimli Nokta (EVN) denir. Örnek eğride En Verimli Nokta debinin 195 m3/h olduğu noktadır. Pompalar EVN veya mümkün değilse civarında seçilirlerse pompa en az enerjiyle en fazla akışkanı aktarabilir. Ayrıca bu noktada pompa yükleri dengedir, titreşim azdır. Bu da olası arızaların azalmasını sağlar.

 

Sistem Verimi eğrisi ise pompa ve motor verimini birlikte tanımlar. Pompanın akışkana verdiği hidrolik güç ile elektrik şebekesinden çektiği gücün oranıdır.

 

 

Şekil 2. Örnek motor eğrileri

 

Elektrik motorlarının verimi de pompa kadar olmasa da değişkendir ve pompadan çekilen güce göre değişir. Şekil 2’de 18,5 kW bir elektrik motorunun P2 gücüne göre verilmiş verim eğrisi görülmektedir. Eğrilerde motorun düşük güçlerde veriminin çok düşük olduğu, tasarım gücüne yaklaştıkça veriminin arttığı görülmektedir. Verimli bir motor çalışması için motor büyük güçlü seçilmemelidir. Motor seçiminde maksimum motor gücü, pompa eğrisinde çalışılacak en büyük debiyi belirlemek ve buna göre motor seçmektir. Aslında kullanıcının motor seçimi yapmasına gerek yoktur. Çünkü üretici zaten pompası için uygun olan elektrik motorunu seçmektedir. Kullanıcının burada dikkat etmesi gereken, motor pompanın optimum çalışma noktasına göre seçilmiş ve tolerans konmamış olabileceğinden pompayı aşırı debilerde çalışacak şekilde seçmemesidir. Bazı pompa eğrilerinde seçilen elektrik motoru için çalışılabilecek maksimum debiden sonraki eğri kısmı kesikli çizgilerle belirtilir. Bu elektrik motorunun kesikli bölgede aşırı yükleneceği ve aşırı akım çekeceğidir. Bu durumda eğrinin kesikli bölgesinde çalışılacak ise daha büyük bir elektrik motor gücüne gereksinim vardır.

 

Şekil 1’de yer alan P2 ve P1 güçleri ise sırasıyla pompa mil gücü ile elektrik gücünü verirler. Pompa mil gücü, seçilen çalışma noktasında pompanın milinden çektiği güçtür. Elektrik Gücü ise o çalışma noktasında elektrik motorunun şebekeden çektiği elektrik gücünü tanımlar. Elektrik motorları şebekeden çektikleri güç ile değil millerinden verdikleri güç (kaplinde kayıp yoksa pompanın milinden aldığı güç) ile sınıflandırılırlar. 18,5 kW bir elektrik motoru milinden 18,5 kW anma gücü vermek üzere tasarlanmıştır. Bu noktadaki motor verimi nispetinde şebekeden daha fazla güç çekebilir.

 

Maalesef birçok üreticinin kataloglarında bu eğrilerin hepsine rastlanmaz. Genel olarak kataloglarda Hm-Q, Pompa Verimi ve Pompa Mil Gücü (P2) yer alır. Bu da kullanıcıya Sistem Verimi ve Motor Verimi noktasında bilgi verilmemesi anlamına gelir. Kullanıcının sistem verimi ve elektrik gücü hakkında bilgi sahibi olması için en azından elektrik motorunun tam yük, ¾ yük, 2/4 yük gibi durumlardaki bilgileri kataloglarda belirtilmelidir.

 

Mehmet Akif GÜL

Makine Mühendisi

 

 

Yorumlar 

 
0 #2 Mehmet Akif GÜL 13-12-2012 22:53
Hm (manometrik basma yüksekliği-m) birim ağırlıkta akışkana pompa tarafından verilen enerji olup basınç, yükseklik ve hız yüksekliği bileşenlerinden oluşur. Gerçek bir pompa eğrisinde debinin 0 olduğu nokta mevcut iken(kapalı vana yüksekliği) manometrik basma yüksekliğinin 0 olduğu bir nokta yoktur. Debinin maksimum olduğu durumda (emme ve basma flanşlarında basınç ve kot farkı bulunmayan - hiçbir pompa böyle bir durumda çalışmak için tasarlanmaz-) pompanın akışkana verdiği tüm enerji hız yüksekliğine dönüşür. Aslında böyle bir durum, hayali bir varsayımdır ve pompanın kullanım amacına aykırıdır. Sonuçta pompanın görevi arasında basınç veya kot farkı veya her ikisi birden bulunan iki nokta arasında akışkan transferi yapmaktır.
Alıntı
 
 
0 #1 Hamdi Akpara 13-12-2012 11:19
Bilgilerinizi paylaştığınız için çok teşekkürler ama anlamadığım bir nokta var Hm değeri kot farkı yükekliği hız yükseliği ve basınç yüksekliginin toplamı ise Hm Q egrisinde Hm sıfır değerine geldiğinde Q en yüksek değere gelir Q değerinin yüksek olması ise hızın yüksek olması manasına geliyorsa Hm içinde hız yüksekliği birleşeni olduğuna göre Hm nasıl 0 olabilir
Alıntı
 

Yorum ekle

Makaleler için yorum ekleyebilirsiniz


Güvenlik kodu
Yenile

 

©Pompa Akademisi

Yasal Uyarı: Yayınlanan makalelerin tüm hakları Pompa Akademisi’ne aittir. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, alıntılanan makaleye aktif link verilerek kullanılabilir.

Ürün Tanıtımı

ModülTANK Sıvı Depolama Çözümleri

 

http://www.pompaakademisi.com/modultank_dosyalar/image001.jpg

ModülTANK her türlü sıvı depolama ihtiyacı için hızlı, ucuz ve taşınabilir seçenekler sunar.

 

Devamını oku...
 
Grundfos MP 204 Motor Koruma Ünitesi


 

Dalgıç pompalar çalıştığı ortam gereği diğer pompalara göre çok daha zor koşullar altında çalışmaktadır. Dalgıç pompalarda bir arızanın kullanıcıya olan maliyeti genellikle diğer pompalar ile kıyaslandığında çok yüksektir. Yine çalıştığı ortam gereği dalgıç pompaları ve motorlarını izlemek diğer kuru rotorlu pompalara göre hem daha zor hem de çok daha fazla önem arz etmektedir. Sorunsuz pompa kullanımı için pompayı izleyebilmek ve zamanında müdahale etmek problemlerin büyük bir kısmını çözmemizi ve bakım maliyetlerini minimize etmemizi sağlayacaktır.
Devamını oku...
 

Anketler

Santrifüj Pompa Satın Alırken Yerli Marka mı Yabancı Marka mı Tercih Ediyorsunuz?
 

Hocamız

Prof. Dr. Kirkor YALÇIN

Özgeçmişi

10.03.1939 tarihinde Kayseri ilinin Develi ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Develi’de okudu. 1958 yılında Cağaloğlu İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. 1964 yılında İstanbul teknik Üniversite’si Makine Mühendisliği Fakültesi’nden Yüksek Mühendis olarak mezun oldu.

 

Devamını oku...

Facebook Share

Facebook'ta Paylaş

Eğitim Duyurusu

Reklam

Her Gün Bir Bilgi

Aşınma Halkası

Pompalarda gövde ile çark arasına konan parça. Bu parça pompanın yüksek basınç ile alçak basınç bölgelerini birbirinden ayırır ve aşındığı zaman değiştirilmesi kolay ve ucuzdur. Bu parça kullanılmasaydı çark ve gövde sızdırmazlığı sağlamak için çark ve gövde birbirine çok yakın çalışmak zorunda kalırdı ve aşınmaları durumunda değiştirilmesi maliyetli olurdu.

 

Aşınma halkası aşındığında pompa iç kaçakları artar ve pompa performansı azalır.

Logo'nun Hikayesi

Pompa Akademisi Logosu, santrifüj pompaların salyangozunu andıran bir Fibonacci Spirali ve bu spirali birleştiren, çark kanatlarını andıran eğrilerden oluşmaktadır. Fibonacci Spirali, kenar uzunlukları Fibonacci Sayıları'na (1, 1, 2, 3, 5, 8...) eşit olan karelerin karşı köşelerinin birleştirilmesi ile oluşturulur.