pompaakademisi

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Reklam
Anasayfa 4. Uygulamalar 4.11. Pompalara Yol Verme ve Çalıştırma

4.11. Pompalara Yol Verme ve Çalıştırma

e-Posta

1. Yol verme öncesi işlemler (İşlem sırasına göre)

 

- Pompa şasi bağlantıları kontrol edilmelidir.

 

- Motorun elektrik bağlantısı yapıldıktan sonra, kaplin cıvataları gevşetilip motor pompadan ayrılarak motorun dönüş yönü kontrol edilmelidir. Motor dönüş yönü pompa gövdesi üzerinde işaretli pompa dönüş yönü ile aynı olmalıdır. Trifaze motorlarda dönüş yönü ters ise, üç faz (güç) kablosundan herhangi iki tanesinin motor bağlantı uçlarını aralarında yer değiştirmek gerekir. Monofaze motorlarda dönüş yönü sabittir.

 

 

- Motorun elektrik bağlantıları yerel tesisat yönetmeliği de dikkate alınarak ehliyetli ve yetkili elemanlarca yapılmalıdır. Şebeke ve motor gerilimi aynı olmalıdır. Çalışma sırasında motorun nominal değerden fazla akım çekmesi, sargıların aşırı ısınmasını önlemek için sigorta, termik röle, termistör gibi özel koruma elemanları konulmalıdır. Sigortalar motoru, kabloları ve şalterleri kısa devrelere karşı korurlar. Ancak, tek başlarına motoru aşırı yüklenme ve ısınmalara karşı koruyamazlar. Termik röleler (şalterler) motor nominal akımına göre ayarlanır ve aşırı yüklemede, aşırı akım çekilmesi halinde devreyi keserek motoru korurlar. Ancak, fazlardan birinin devre dışı kalarak 3 faz motorun 2 fazda çalışması, aşırı ortam sıcaklığı, deniz seviyesinden çok yüksekte çalışma, aşırı kalkış sıklığı gibi çalışma koşullarında yukarıda belirtilen koruma önlemleri motoru koruyamazlar. Bu taktirde, motoru koruma için en uygun yöntem motorların sargıları arasına yerleştirilen ve doğrudan sargı sıcaklığından referans alan termistörlerdir. Motor kontrol panosuna bir ampermetre koyarak çalışma sırasında akım gözlenir ve özel koruma önlemi olmayan motorların aşırı akım çekmesi tespit edildiğinde devre kesilir.

 

- Yataklarda yeterli miktarda yağ bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli, gerekirse yağ ilave edilmelidir. Gres yağlamalı rulman yataklarda yağ haznesinin tam dolu olmasına dikkat edilmelidir. Farklı özellikte gres yağları karıştırılarak kullanılmamalıdır. Aşırı miktarda yağ yatakların fazla ısınmasına yol açar. Sıvı yağlama yağı kullanıldığı taktirde, yağın viskozitesinin belirtilen değerlerde olması gereklidir. Yağın toz gibi yabancı madde içermeyecek şekilde nemsiz olması sağlanmalıdır.

 

- Salmastra baskısı (glen), saplama somunları hafifçe sıkılarak salmastra halkalarına basması sağlanır. Salmastraların sıkılığı çalışma sırasında tekrar kontrol edilmelidir.

 

- Pompa mili elle kolaylıkla döndürülebilmelidir. Pompayı el ile birkaç kez döndürerek tüm dönen parçalarda (çark, mil, kaplin, yataklar, elektrik motoru rotoru, elektrik motoru soğutma fanı) mekanik bir sıkışma, kaplin ayarı bozukluğu olup olmadığı kontrol edilmelidir.

 

- Emme vanası (varsa) tam açık, basma vanası ise tam kapalı duruma getirilmelidir.

 

- Santrifüj pompalara yol vermeden önce emme borusunun ve pompa gövdesinin salyangozun en üst seviyesine kadar basılacak sıvı ile doldurulması şarttır. Kendinden emişli tipler, dalgıç ve derinkuyu pompaları, karşı basınçla (cebri beslemeli) çalışan pompalar hariç, santrifüj pompalar ilk emişi kendiliğinden sağlayamazlar. Pompa, emme haznesindeki sıvı seviyesinden daha üstte ise salyangoz su doldurma/hava tahliye tapasına veya kademeli pompalarda birinci kademe emme gövdesine bağlantılı bir vakum pompası ile emme borusu ve pompa içindeki hava tahliye edilerek sıvının pompa çarkının üst seviyesine kadar yükselmesi sağlanır. Derinden emen pompalarda pratikte en çok kullanılan emiş yöntemi ise emme borusu girişinde bir dip klapesi kullanmaktır. Emme borusu ve pompa gövdesi, bir dış kaynaktan basılacak sıvı ile tamamen doldurulur. Doldurma işlemi sırasında hava tahliye muslukları açılmalı, pompa elle döndürülerek havanın tahliyesi sağlanmalıdır. Doldurma işlemine hava tahliye musluklarından sıvı gelinceye kadar devam edilmelidir. Dip klapesi kullanarak, pompanın her çalışma öncesinde sıvı ile doldurulması gereği kalkmış olur. Cebri beslemeli pompalarda pompa gövdesi üzerindeki tüm hava tahliye muslukları açılmalı, musluklardan sıvı gelmeye başlayınca musluklar kapatılmalıdır.

 

- Salmastra, yatak gibi elemanların pompalanan sıvı ile yağlandığı, soğutulduğu, yıkandığı santrifüj pompalarda bu elemanların kuru çalışarak zarar görmesini önlemek için pompa, basma sıvısı ile doldurulmadan çalıştırılmamalıdır.

 

- Yumuşak salmastralı pompalara çok kısa bir süre (birkaç saniye) yol verilip durdurulur. Bu sırada dönüş yönünün doğru olup olmadığı tekrar kontrol edilir. Ters dönme halinde motor bağlantı uçları değiştirilerek doğru yönde dönmesi sağlanır. Ancak, mekanik salmastralı pompalarda, salmastranın kuru çalışma tehlikesi nedeniyle, dönme yönü kontrolünde pompanın mutlaka basılacak sıvı ile dolu olmasına dikkat edilmelidir.

 

- Mekanik salmastralı pompalarda salmastra sirkülasyon devresi açılmalı, salmastra yağlaması basılan sıvı ile değil de dış ortamdan sağlanan başka bir sızdırmazlık sıvısı ile sağlanıyorsa, bu devre açılarak sıvının akışı sağlanmalıdır. Pompa gövdesi, salmastra kutusu, yataklar dış ortamdan beslemeli su soğutmalı ise soğutma suyu devreleri açılarak pompaya yol vermeden önce soğutma suyunun akışı sağlanmalıdır. Salmastra kutusu pompa çıkışından bir boru ile alınan basma sıvısı ile yağlanıyorsa, bu boru üzerindeki musluk açık konuma getirilmelidir.

 

2. Yol verme ve çalıştırma

- Santrifüj pompaların mil gücü kapalı vanada (Q=0) minimum olup debi arttıkça güç te artmaktadır. Bu nedenle, yol vermede motoru aşırı yükten korumak için basma vanası kapalı olmalıdır.

 

- Emme vanasının tam açık, basma vanasının tam kapalı olduğu kontrol edildikten sonra motora yol verilir. Pompa nominal dönme hızına ulaştıktan sonra basma hattı vanası, pompa çıkış basıncı çalışma basıncı değerine ulaşıncaya kadar yavaş yavaş açılır. Bu sırada ampermetreden motorun çektiği akım gözlenerek motor etiketinde yazılı nominal değeri aşmaması sağlanmalıdır.

 

- Yol verme sırasında devir sayısı sıfır’dan nominal hıza doğru yükselirken pompa çıkış basıncı yükselmiyor ve ampermetre motorun boşta (yüksüz) çalışmadaki akım değerini gösteriyorsa pompada hava var demektir. Bu durumda pompa derhal durdurulmalı ve yeniden emiş yaptırılmalıdır.

 

- Motor nominal hıza ulaştığında; motor akımı nominal akımdan daha büyük ise pompayı derhal durdurup, pompanın dönen ve sabit parçaları arasında sürtünme, yabancı katı madde sıkışması, kaplin ayarı bozulması olup olmadığı kontrol edilmelidir.

 

- Pompada ve tesisatta aşırı titreşim ve gürültü varsa, pompa durdurulup nedeni araştırılmalıdır.

 

- Pompa ve motor yataklarının sıcaklığı kontrol edilmelidir. Yatak sıcaklığı 80 0C’yi aşmamak üzere ortam sıcaklığından en fazla 40 0C yüksek olabilir. Yataklarda aşırı ısınma varsa pompa durdurulup kaplin ayarı, yataklar, yağın miktarı ve kalitesi, yağ keçeleri kontrol edilmelidir.

 

- Çalışma sırasında debi ayarı gerekiyor ise ayar, basma vanası ile yapılmalıdır. Çalışma sırasında emme hattındaki vana (varsa) tam açık olmalı, kesinlikle kısılmamalıdır.

 

- Emme deposundaki sıvı seviyesi kontrol edilmelidir. Emme borusu giriş ağzının emme deposundaki sıvıya dalma miktarı 0,9 m’den veya emme borusu çapının 3 katından az ise girdap ile atmosferden hava emme olasılığı vardır. Bu ise pompanın kuru çalışmasına neden olabilir. Bu durumda pompayı durdurarak emme deposuna sıvı ilave edilmelidir.

 

- Pompa gövdesi, salmastra kutusu, yataklar su ile soğutmalı, salmastra kutusunda dış bağlantılı bir boru ile pompa çıkışından veya bir dış kaynaktan alınan su/sıvı ile sızdırmazlık sağlanıyor ise, bu devrelerde gerekli debide akış olup olmadığı kontrol edilmelidir.

 

- Yumuşak salmastralarda soğutma ve yağlama amacıyla 20-40 damla kaçak gereklidir. Kaçak akış daha fazla ise glen somunları kademeli olarak hafifçe sıkılarak istenilen değer sağlanmalıdır. Salmastranın çok fazla sıkılması; salmastra kutusu ve milin ısınmasına, küçük güçlü pompalarda motorun aşırı yüklenmesine, milin veya mil burcunun aşınmasına neden olur.

 

- Pompa uzun süre kapalı vanada veya çok küçük debilerde çalıştırılmamalıdır.

 

- Pompa girişinde basınç, olması gerekenden çok daha düşük ise pompayı durdurarak emme borusu, dip klapesi, süzgeç bir tıkanmaya karşı kontrol edilmelidir.

 

- Asenkron elektrik motoruyla tahrik edilen santrifüj pompaya yol vermede, motorun ilk kalkış akımının nominal akımdan daha büyük olması nedeniyle motor sargılarının aşırı ısınmasını önlemek için kalkış sıklığı belirli bir değeri aşmamalıdır. Özellikle, sık sık devreye girip çıkan pompalarda elektrik motor katalogunda belirtilen yöntemle kalkış sıklığı hesaplanmalıdır.

 

Tablo 1’de yatay milli, kama bağlantılı pompalar için motor gücüne bağlı olarak müsaade edilebilir maksimum kalkış sıklığı (yaklaşık olarak) verilmiştir.

 

 

 

Tablo 1

 

Düşey milli kamasız pompalarda saatteki kalkış sıklığı 4 kW’tan küçük motorlar için 100’ü, 4 kW’tan büyük motorlar için 20’yi almamalıdır.

 

3. Pompayı durdurma (İşlem sırasına göre)

 

- Basma vanası, su darbesini önlemek için yavaş yavaş kapatılmalıdır.

 

- Tahrik motoru durdurulmalıdır.

 

- Emme hattındaki vana (varsa) kapatılmalıdır.

 

- Soğutma suyu devreleri (varsa), salmastra sıvısı hattı muslukları kapatılmalıdır.

 

- Pompa uzun süreli çalıştırılmayacaksa ve sıvının donma tehlikesi varsa, salyangoz gövdesi altındaki boşaltma tapası açılarak pompa içindeki sıvı tamamen boşaltılmalı, ayrıca yumuşak salmastralar da çıkartılmalıdır.

 

 

 

Yazarın izni ile yayınlanmaktadır.

 

Yazar: Prof Dr. Mete ŞEN

 

Kaynak: Santrifüj Pompalar ve Pompa Tesisatları

 

Yayıncı: MAS Pompa San. A.Ş.

 

Yorum ekle

Makaleler için yorum ekleyebilirsiniz


Güvenlik kodu
Yenile

 

©Pompa Akademisi

Yasal Uyarı: Yayınlanan makalelerin tüm hakları Pompa Akademisi’ne aittir. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, alıntılanan makaleye aktif link verilerek kullanılabilir.

Ürün Tanıtımı

ModülTANK Sıvı Depolama Çözümleri

 

http://www.pompaakademisi.com/modultank_dosyalar/image001.jpg

ModülTANK her türlü sıvı depolama ihtiyacı için hızlı, ucuz ve taşınabilir seçenekler sunar.

 

Devamını oku...
 
Grundfos MP 204 Motor Koruma Ünitesi


 

Dalgıç pompalar çalıştığı ortam gereği diğer pompalara göre çok daha zor koşullar altında çalışmaktadır. Dalgıç pompalarda bir arızanın kullanıcıya olan maliyeti genellikle diğer pompalar ile kıyaslandığında çok yüksektir. Yine çalıştığı ortam gereği dalgıç pompaları ve motorlarını izlemek diğer kuru rotorlu pompalara göre hem daha zor hem de çok daha fazla önem arz etmektedir. Sorunsuz pompa kullanımı için pompayı izleyebilmek ve zamanında müdahale etmek problemlerin büyük bir kısmını çözmemizi ve bakım maliyetlerini minimize etmemizi sağlayacaktır.
Devamını oku...
 

Anketler

Santrifüj Pompa Satın Alırken Yerli Marka mı Yabancı Marka mı Tercih Ediyorsunuz?
 

Hocamız

Prof. Dr. Kirkor YALÇIN

Özgeçmişi

10.03.1939 tarihinde Kayseri ilinin Develi ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Develi’de okudu. 1958 yılında Cağaloğlu İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. 1964 yılında İstanbul teknik Üniversite’si Makine Mühendisliği Fakültesi’nden Yüksek Mühendis olarak mezun oldu.

 

Devamını oku...

Facebook Share

Facebook'ta Paylaş

Eğitim Duyurusu

Reklam

Her Gün Bir Bilgi

Eksenel Akışlı Pompa

Pompa içerisindeki akışın tamamen eksenel olduğu, hızın radyal bileşeninin olmadığı pompalar. Akışkan mil eksenine paralel doğrultularda hareket eder. İngilizce kaynaklarda “propeller pump” olarak ta adlandırılır. Çünkü içerisinde çarktan ziyade bir fan vardır. Göreceli olarak yüksek debiler ve düşük basma yükseklikleri için kullanılır. Genellikle bir boru içerisindeki eksenel akışlı bir fandan meydana gelmiştir. Bazı türlerde çark üzerindeki kanat açıları değiştirilerek basınç/debi dengesi değiştirilebilir. Boyut olarak diğer pompalara göre çok küçüktürler. Kimya endüstrisinde büyük debilerde akışkanları hareketlendirmek için kullanılırlar. Genelde düşük basma yüksekliği olan ısıtma sistemi, nükleer tesislerde soğutma suyu sirkülasyonu gibi sirkülasyon uygulamalarında kullanılırlar.

Logo'nun Hikayesi

Pompa Akademisi Logosu, santrifüj pompaların salyangozunu andıran bir Fibonacci Spirali ve bu spirali birleştiren, çark kanatlarını andıran eğrilerden oluşmaktadır. Fibonacci Spirali, kenar uzunlukları Fibonacci Sayıları'na (1, 1, 2, 3, 5, 8...) eşit olan karelerin karşı köşelerinin birleştirilmesi ile oluşturulur.