pompaakademisi

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Reklam

5.4. Dalgıç Pompalar

e-Posta

 

Aslında dalgıç pompa adlandırılması altında çok çeşitli pompa olmasına rağmen biz burada içme ve sulama suyu temininde kullanılan dalgıç pompaları tanıtmaya çalışacağız. Dalgıç pompalar depo, tank vb. yerlerden akışkan çıkartmak için de kullanılabildiği gibi genel olarak derin kuyulardan su çıkartılmakta kullanılır. Dalgıç pompa isimlendirilmesindeki dalgıç (submersible – su altında kalabilen) nitelendirmesi pompadan ziyade elektrik motoru ile ilgili bir niteliktir. Aslında dalgıç pompanın yapı ve kullanılan elemanlar itibari ile dik milli tabir edilen ve yine içme ve sulama suyu temininde kullanılan pompalardan temelde farkı tahrik motorunun dışarıda yukarıda değil, pompanın altında ve suyun içerisinde olmasıdır. Dik milli pompalarda milin yukarıdan aşağıya kuyuya kadar uzanan bir mili olduğundan ve bu mil belirli aralıklarla yataklandığından mekanik kayıplar ön planda iken, dalgıç pompalarda en altta bulunan motora kadar uzanan bir kablo olduğundan gerilim düşümü ve kabloda oluşan elektriksel kayıplar önemlidir. Dalgıç pompalar özellikle son zamanlarda çok fazla yaygınlaşmıştır. Ancak her şekilde elektrik enerjisine ihtiyaç duyması (dik milli pompalar benzin, dizel motorlarla veya traktörlerle tahrik edilebilirler) özellikle arazi uygulamalarında dezavantajları arasındadır. Bir de motor pompalanan akışkan içerisinde çalıştığından ve akışkan tarafından soğutulduğundan jeotermal uygulamalarda kullanımı kısıtlanabilmektedir.

 

 

Şu an piyasada dökme demir, paslanmaz çelik döküm, paslanmaz çelik sac ve noryl malzemeden olmak üzere 4 farklı malzeme grubunda dalgıç pompa bulmak mümkündür.

 

Dalgıç pompalar kademeli, enerji değişimine göre difüzörlü ve dikey milli, tek emiş kapalı çarklı pompalardır.

 

 

Dalgıç pompaların dik milli pompalara göre avantajları şu şekildedir:

 

 

1. Dik milli pompalar eğri kuyularda kullanılamazken dalgıç pompalar bu konuda daha toleranslıdır.

2. Dik milli pompaların kullanılabilecekleri derinlik sınırlı iken dalgıç pompalarda derinlik sınırı yoktur.

3. Dik milli pompalar periyodik bakım gerektirirken dalgıç pompalarda bu ihtiyaç daha azdır.

4. Dik milli pompaların montajı zorken, dalgıç pompaların montajı nispeten daha kolaydır.

 

 

Tipik bir dalgıç pompada şu elemanlar vardır (Şekil 1):

Şekil 1

 

1. Basma Borusu veya Kolon Borusu: Suyun pompadan yeryüzüne kadar taşınması işlevini görür. Plastik ve çelik olan tipleri vardır. Yaygın olarak kullanılanları çelik tip kolon borularıdır. Kolon boruları suyu iletme görevlerinin yanı sıra pompa ve motoru, alttaki boruları ve bunların içerisindeki suyun tamamını taşıma işlevi görürler. Bu sebeple de diş mukavemetinin özellikle iyi olması beklenir. Diş mukavemetini artırmak amacı ile konik dişli veya ovalama dişli olarak üretilirler. Konik diş, borunun diş açılan bölgesinin konik olduğu anlamına gelir. Ovalama diş ise talaş kaldırma değil, ezme yoluyla açılan dişlerdir. İki boru birbirine manşonla birleştirilir. Üretilen suyun bir kısmının borulardan dışarı sızmaması için boru dişleri kendinden sızdırmazlık sağlayan tipte olmalıdır. Bunu test etmek amacı ile iki kolon borusu manşonla birleştirilir ve belirli bir basınç altında boruda su sızıntısı veya terleme olup olmadığına bakılır.

 

2. Basma Çanağı: Pompanın kolon borusu ile bağlantısının yapıldığı yerdir. Manşon şeklindedir.

 

3. Basma Yatağı: Milin yataklandığı kısımdır. Bu şekilde milin salgı yapması önlenir. Döküm demir pompalarda genellikle kayma özelliği yüksek bronz, paslanmaz çelik malzemeden pompalarda ise özel nitelikli kauçuk bazlı malzemedir.

 

4. Ara Çanak: İçerisinde pompa çarkını ve difüzörü barındırır. Akışkan en verimli hidrolik verimi verecek şekilde boyutlandırılır. Döküm pompalarda ara çanaklar birbirine cıvata ile birleştirilir. Pompa istenen basma yüksekliğine göre değişik sayıda ara çanak barındırır. Dalgıç pompalar aslında seri bağlanmış kademeli pompalardır ve basma kabiliyetini artırmak için çanak sayısı artırılır. Her kademede bir ara çanak bulunur. Örneğin iki kademeye sahip bir pompanın EVN’da basma yüksekliği tek kademeli bir pompaya göre iki kat fazladır. Çanak malzemesi dökme demir veya paslanmaz çelik pompalarda paslanmaz çelik sac veya paslanmaz çelik dökümdür. Paslanmaz ve demir dökümler aynı işi yapan paslanmaz çelik sacdan imal bir pompaya göre daha ağır ve daha pahalıdır. Paslanmaz çelik döküm pompalar benzerlerine göre daha pahalı olup deniz suyu gibi özel ve yıpratıcı akışkanların transferi gibi uygulamalarda daha ön plana çıkarlar. Paslanmaz çelik sacdan imal dalgıç pompaların kuyu suyunda bulunan kum gibi malzemelere karşı hassasiyeti sebebiyle belli bir değerin üzerindeki (bazı kataloglarda 30-50 gr/m3, pompa üreticisine göre değişir) kuma sahip suların kuyulardan çıkartılmasında kullanılması sakıncalı olabilir. Bu durumlarda pompa çabuk arızalanabilir.

 

5. Çark: Pompanın en önemli elemanıdır. Demir döküm pompalarda demir döküm, paslanmaz çelik pompalarda paslanamaz çelik döküm veya paslanmaz çelik sacdan imal edilmiş olabilirler. Her kademede bir çark bulunur. Basma yüksekliği büyük seçilmiş pompalarda pompanın katalog değerleri de göz önüne alınarak pompanın bir veya iki çarkı çıkartılarak pompanın basma yüksekliği düşürülebilir. Bu uygulama bütün kademeli pompalarda geçerlidir. Bazı pompalarda çark ve çanaklar (difüzörler) noryl denilen plastik bazlı bir malzeme olabilir.

 

6. Üst Halka: Pompanın özellikle başlangıçta meydana gelen rotorun yükselmesi durumunda bu yükselişi sınırlayan elemanıdır.

 

7. Ara Yatak: Genellikle her çanakta bulunan ve mili yataklayan yatak. Döküm pompalarda kayma özelliği iyi bronz malzemeden, paslanmaz çelik pompalarda ise kauçuk malzemeden yapılmıştır. Yatağın yağlanması pompalanan akışkan –genellikle su- ile sağlanır. Ara yataklar, çanaklar üzerinde bulunur.

 

8. Çark Tespit Parçası: Çarkın mile tespit edilmesi için kullanılan parçadır. Konik geçme veya dişli olabilir.

 

9. Mil: Motordan aldığı gücü çarklara aktaran eleman. Uzunluğu pompa kademe sayısına bağlıdır. Mil salgı yapmaması için genellikle her kademede yataklanır. Mil alt tarafından motor miline bağlanır ve güç aktarma elemanı genellikle freze ile açılmış bir dişlidir. Bu dişlinin aşınması halinde pompa akışkan pompalamaz ve motor çok düşük güç çeker. Bu durumda pompa sökülmelidir.

 

10. Emme Haznesi: Akışkanın pompaya giriş yaptığı haznedir. Pompaya yabancı madde girmemesi için genellikle paslanmaz çelikten imal edilmiş bir süzgeç ile kaplanmıştır.

 

11. Emme Adaptörü: Pompa ile elektrik motorunu birleştiren parça. Dökme demir veya paslanmaz çelik malzemeden imal edilmiştir. Farklı marka pompaların farklı marka motorlara bağlanabilmesi amacıyla genellikle NEMA standardında üretilirler.

 

12. Pompa-Motor Kaplini: Pompa milini motor miline bağlayan ekipman.

 

13. Şekilde gösterilmemiş olmasına rağmen çoğu dalgıç pompada (2) numaralı parçanın içerisinde veya ayrı bir parça olarak bir çekvalf bulunur.

 

14. Şekilde görünmemekle birlikte genelde çark-çanak arasında diğer pompalardaki gibi aşınma halkası bulunabilir.

 

 

 

Şekil 2 Pompanın dikey montajı

 

Şekil 3 Pompanın yatay montajı

 

Dalgıç pompalar genel olarak dikey olarak montaj edilseler de bazı uygulamalarda depo vb. gibi yerlerde kullanıldıklarında depo boyu dikey montaja izin vermediğinde yatay olarak ta kullanılabilirler.

 

Özellikle depo gibi geniş yerlerde kullanıldıklarında motora yeterli soğutma sağlayacak su akışının çevrede olup olmadığı kontrol edilmelidir.

 

Şekil 4 Pompa Çıkışında Yaylı Çekvalf

 

Şekil 5 Konik Cıvata ile çarkın sabitlenmesi. Somun sıkıldıkça konik cıvata yukarı doğru çıkar ve kama etkisi ile çark ve mili birbirine sabitler. Bazı tiplerde sadece konik burç olup, vidalı bağlantı yerine sıkı geçme ile çark sabitlenir (Şekil 1. 8 No’lu parça).

 

Şekil 6 Çarkın mile kama ile sabitlenmesi. Kama sadece radyal sabitleme sağladığından çarkın mil ekseni boyunca aşağı-yukarı hareketini sınırlandırmak üzere mesafe burcu kullanılmış

 

 

 

Mehmet Akif GÜL

Makine Mühendisi

 

 

Yorumlar 

 
+3 #1 bilal kızılyer 16-04-2011 17:51
elinize sağlık süper olmuş.özellikle ne sattığını bilmeyen ,anlamaya çalışan arkadaşların bunları iyi okuması gerekli...
Alıntı
 

Yorum ekle

Makaleler için yorum ekleyebilirsiniz


Güvenlik kodu
Yenile

 

©Pompa Akademisi

Yasal Uyarı: Yayınlanan makalelerin tüm hakları Pompa Akademisi’ne aittir. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, alıntılanan makaleye aktif link verilerek kullanılabilir.

Ürün Tanıtımı

ModülTANK Sıvı Depolama Çözümleri

 

http://www.pompaakademisi.com/modultank_dosyalar/image001.jpg

ModülTANK her türlü sıvı depolama ihtiyacı için hızlı, ucuz ve taşınabilir seçenekler sunar.

 

Devamını oku...
 
Grundfos MP 204 Motor Koruma Ünitesi


 

Dalgıç pompalar çalıştığı ortam gereği diğer pompalara göre çok daha zor koşullar altında çalışmaktadır. Dalgıç pompalarda bir arızanın kullanıcıya olan maliyeti genellikle diğer pompalar ile kıyaslandığında çok yüksektir. Yine çalıştığı ortam gereği dalgıç pompaları ve motorlarını izlemek diğer kuru rotorlu pompalara göre hem daha zor hem de çok daha fazla önem arz etmektedir. Sorunsuz pompa kullanımı için pompayı izleyebilmek ve zamanında müdahale etmek problemlerin büyük bir kısmını çözmemizi ve bakım maliyetlerini minimize etmemizi sağlayacaktır.
Devamını oku...
 

Anketler

Santrifüj Pompa Satın Alırken Yerli Marka mı Yabancı Marka mı Tercih Ediyorsunuz?
 

Hocamız

Prof. Dr. Kirkor YALÇIN

Özgeçmişi

10.03.1939 tarihinde Kayseri ilinin Develi ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Develi’de okudu. 1958 yılında Cağaloğlu İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. 1964 yılında İstanbul teknik Üniversite’si Makine Mühendisliği Fakültesi’nden Yüksek Mühendis olarak mezun oldu.

 

Devamını oku...

Facebook Share

Facebook'ta Paylaş

Eğitim Duyurusu

Reklam

Her Gün Bir Bilgi

Aşınma Halkası

Pompalarda gövde ile çark arasına konan parça. Bu parça pompanın yüksek basınç ile alçak basınç bölgelerini birbirinden ayırır ve aşındığı zaman değiştirilmesi kolay ve ucuzdur. Bu parça kullanılmasaydı çark ve gövde sızdırmazlığı sağlamak için çark ve gövde birbirine çok yakın çalışmak zorunda kalırdı ve aşınmaları durumunda değiştirilmesi maliyetli olurdu.

 

Aşınma halkası aşındığında pompa iç kaçakları artar ve pompa performansı azalır.

Logo'nun Hikayesi

Pompa Akademisi Logosu, santrifüj pompaların salyangozunu andıran bir Fibonacci Spirali ve bu spirali birleştiren, çark kanatlarını andıran eğrilerden oluşmaktadır. Fibonacci Spirali, kenar uzunlukları Fibonacci Sayıları'na (1, 1, 2, 3, 5, 8...) eşit olan karelerin karşı köşelerinin birleştirilmesi ile oluşturulur.