pompaakademisi

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Reklam
Anasayfa 4. Uygulamalar 4.6. Kararsız Eğrili Pompalar ve Paralel Çalıştırılmaları

4.6. Kararsız Eğrili Pompalar ve Paralel Çalıştırılmaları

e-Posta

Pompa işletmeleri için kararlı eğrilere sahip pompalar çok önemlidir –özellikle paralel çalışan pompalar için-. API 610 bu konuda şu şartı koymuştur: “Kararlı eğrilere sahip pompalar (kapalı vana noktasına kadar sürekli yükselen) tüm uygulamalar için tavsiye edilir ve paralel işletileceklerse gereklidir. Paralel çalışma isteniyorsa basma yüksekliği artışı istenen çalışma noktasında basma yüksekliğinin en az %10 fazlası olmalıdır.”

Şekil 1. Kararlı (Sol) ve Kararsız (Sağ) H-Q Eğrileri

Bir santrifüj pompa pompa eğrisi ile sistem eğrisinin kesiştiği noktada çalışır. Sistem eğrisi, kayıplardan oluştuğu durumlarda (boru kayıpları, vana, fitting gibi yerel kayıp elemanlarından kaynakalanan kayıplar) sıfırdan başlayıp yükselen bir parabol çizer, basma yüksekliğinin ana bileşeni statik basma yüksekliği ise debi eksenine paralel bir düz çizgi olur. Aynı zamanda bu ikisinin bileşimi şeklinde eğriler de vardır.

Şekil 2. Pompa H-Q eğrisi ile sistem eğrisinin kesiştiği noktada çalışır.

Eğer pompa eğrisi kararlı ise her zaman tek bir noktaya tekabül eden ve pompa eğrisi ile sistem eğrisinin kesiştiği bir A noktası vardır. Pompa eğrisi kararsız ise F ile B arasında değişen iki ihtimal vardır. Bu iki nokta QB ve QF debisine karşılık gelen noktalardır.

fig3

Şekil 3. Kararlı eğri (sol) pompa eğrisi ile system eğrisinin kesişebileceği tek bir noktaya sahiptir. Kararsız eğri ise (Sağ) pompanın aynı basma yüksekliğinde çalışabileceği iki debiye sahiptir.

Pompaların paralel çalıştığı bir işletme düşünün. Pompa 1’in çalıştığını ve Pompa 2’nin çalışmadığını ancak çalışabilir durumda tutulduğunu varsayın. Bir pompanın ilk çalıştırılması esnasında motor yüklerini azaltmak için vana genellikle kapalı durumdadır (vana yavaşça açılır). Eğer Pompa 1 eğrinin kararsız olduğu C noktası gibi bir noktada çalışıyor ise sistem basma yüksekliği HC olur, yani HF –ikinci pompanın başlangıçta verebileceği maksimum basınç olan- kapalı vana yüksekliğinden daha fazladır. Bundan dolayı Pompa 2 çekvalfi açamaz çünkü çekvalfin arkasındaki basınç HC pompanın üretebileceği maksimum basınçtan fazladır.

fig4

Şekil 4. Paralel çalışan iki pompa-Pompa 2 çalışmaya başladığında problem yaşıyor.

Şimdi de birkaç pompanın paralel çalıştığını düşünelim. Bu pompalar aynı basma hattına bastıklarından pompa flanşındaki çıkış basınçları aynıdır. Ancak iki pompa değişik debilerde çalışıyor olabilir (QC veya QE). Eğer debiyi artırmak için çıkış vanası biraz daha açılırsa Pompa 1’in karşısında basınç düşer ve debisi artar (QCC, HCC). Yeni sistem basıncı HCC Pompa 2’nin debisini azaltır (QEE). Er veya geç bir pompa bir diğerini kapalı vana noktasına doğru geriletecektir. Eğer operatör sadece toplam debideki artışa bakarsa bu problemin farkına bile varmayabilir. Bu esnada pompa açıklanamaz bir şekilde yüksek titreşim üretmeye başlar ve bir ihtimal sonuç arızaya kadar gidebilir.

Şekil 5. Pompa 1, Pompa 2’yi kapalı vana noktasına doğru zorluyor.

Bu konuda referans olmak üzere en güzel kaynak artık bir klasik olmuş A.F.Stepanoff’un “Santrifüj ve eksenel akışlı pompalar” kitabıdır. Bu kitapta Stepanoff bu durumu daha da kötüleştirecek system koşullarını şu şekilde açıklamıştır:

- Eğer sistemdeki su hacmi çalkalanmaya müsait ise –tipik bir kazan besi suyu uygulaması-

- Sistemde basınç enerjisini depolayan ve geri veren bir bileşen varsa. Uzun borularda aynı işlevi görürler.

Stepanoff’un bu konuda verdiği tavsiyeler ise şu şekildedir:

- Debinin bir kısmını emme hattı besleme tankına by-pass etmek.

- Kazan yanında H-Q değişimlerini engelleyecek şekide debiyi çok kontrollü bir şekilde ayarlayan debi yönetim sistemleri.

- Pompayı kritik noktalar civarında çalıştımaktan kaçınmak

Eksenel akışlı pompalar gibi yüksek özgül hızlı pompalarda eğrideki kararsızlık En Verimli Nokta’ya oldukça yakın noktalarda olabilir. Ancak bu kararsızlık bölgeseldir ve bu kararsız bölgeden sonra eğri kapalı vana basıncına kadar sürekli olacak şekilde yükselir.

Şekil 6. Düşük özgül hızlı pompalarla karşılaştırıldığında yüksek özgül hızlı pompalarda kararsızlık En Verimli Nokta’ya çok yakın noktalarda gerçekleşebilir.

Verim açısından bakıldığında en iyi dizayn kararsız eğrili pompalardır. Bu pompalama makinaları hidroliğinin doğasında vardır. Daha iyi ve pratik bir uzlaştırma ise verimi tek bir noktada (EVN) yüksek tutmak için çabalamak yerine verimin yine de yüksek olduğu ama eğrinin de kararlı olduğu daha dengeli bir dizayna sahip olmaktır. Bu, pratikte pompanın çalışma noktasını çok dar bir alanda sınırlamanın zorluklarından kaynaklanır.

Kararlı olmayan eğrilere sahip bütün pompalarda büyüklüğünden bağımsız olarak bu türden problemler yaşanabilir. Ama uygulamada küçük pompalar paralel çalıştırılsalar bile açık vana ile çalıştırılmaya başlanabilirler ve büyük pompalarla (kazan besi suyu pompası, sirkülasyon pompaları gibi) karşılaştırıldıklarında bu problem daha nadir yaşanır.

*Yazarın izni ile yayınlanmaktadır. Makalenin aslına ve diğer makalelere aşağıdaki web sitesinden ulaşılabilir.

Lev Nelik, Ph.D.,  P.E., APICS

President / Technical Director

Pumping Machinery, LLC

Atlanta, GA

Tel. 770-310-0866

Fax. 770-350-9311

e-mail: Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir

web: www.PumpingMachinery.com

 

Yorum ekle

Makaleler için yorum ekleyebilirsiniz


Güvenlik kodu
Yenile

 

©Pompa Akademisi

Yasal Uyarı: Yayınlanan makalelerin tüm hakları Pompa Akademisi’ne aittir. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, alıntılanan makaleye aktif link verilerek kullanılabilir.

Ürün Tanıtımı

ModülTANK Sıvı Depolama Çözümleri

 

http://www.pompaakademisi.com/modultank_dosyalar/image001.jpg

ModülTANK her türlü sıvı depolama ihtiyacı için hızlı, ucuz ve taşınabilir seçenekler sunar.

 

Devamını oku...
 
Grundfos MP 204 Motor Koruma Ünitesi


 

Dalgıç pompalar çalıştığı ortam gereği diğer pompalara göre çok daha zor koşullar altında çalışmaktadır. Dalgıç pompalarda bir arızanın kullanıcıya olan maliyeti genellikle diğer pompalar ile kıyaslandığında çok yüksektir. Yine çalıştığı ortam gereği dalgıç pompaları ve motorlarını izlemek diğer kuru rotorlu pompalara göre hem daha zor hem de çok daha fazla önem arz etmektedir. Sorunsuz pompa kullanımı için pompayı izleyebilmek ve zamanında müdahale etmek problemlerin büyük bir kısmını çözmemizi ve bakım maliyetlerini minimize etmemizi sağlayacaktır.
Devamını oku...
 

Anketler

Santrifüj Pompa Satın Alırken Yerli Marka mı Yabancı Marka mı Tercih Ediyorsunuz?
 

Hocamız

Prof. Dr. Kirkor YALÇIN

Özgeçmişi

10.03.1939 tarihinde Kayseri ilinin Develi ilçesinde doğdu. İlk ve Ortaokulu Develi’de okudu. 1958 yılında Cağaloğlu İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. 1964 yılında İstanbul teknik Üniversite’si Makine Mühendisliği Fakültesi’nden Yüksek Mühendis olarak mezun oldu.

 

Devamını oku...

Facebook Share

Facebook'ta Paylaş

Eğitim Duyurusu

Reklam

Her Gün Bir Bilgi

Aşınma Halkası

Pompalarda gövde ile çark arasına konan parça. Bu parça pompanın yüksek basınç ile alçak basınç bölgelerini birbirinden ayırır ve aşındığı zaman değiştirilmesi kolay ve ucuzdur. Bu parça kullanılmasaydı çark ve gövde sızdırmazlığı sağlamak için çark ve gövde birbirine çok yakın çalışmak zorunda kalırdı ve aşınmaları durumunda değiştirilmesi maliyetli olurdu.

 

Aşınma halkası aşındığında pompa iç kaçakları artar ve pompa performansı azalır.

Logo'nun Hikayesi

Pompa Akademisi Logosu, santrifüj pompaların salyangozunu andıran bir Fibonacci Spirali ve bu spirali birleştiren, çark kanatlarını andıran eğrilerden oluşmaktadır. Fibonacci Spirali, kenar uzunlukları Fibonacci Sayıları'na (1, 1, 2, 3, 5, 8...) eşit olan karelerin karşı köşelerinin birleştirilmesi ile oluşturulur.